GHOR:  Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen

Als er een ramp of groot ongeval gebeurt, moeten de slachtoffers zo goed en zo snel mogelijk geholpen worden. GHOR staat voor Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen, oftewel het helpen van mensen die slachtoffer zijn geworden, of zouden kunnen worden, van een (dreigend) groot ongeval of een ramp.  De overheid doet er alles aan om grootschalige incidenten, crisissituaties of rampen te voorkomen. En als ze desondanks toch plaatsvinden, moet men adequaat kunnen optreden. De gemeente, politie, brandweer, ambulance en gezondheidsorganisaties zoals GGD zijn daarop voorbereid. Zij kennen hun taken en gaan daarmee samen aan de slag. Om dit alles te realiseren bouwen de hulpverlenende instanties een crisisorganisatie op die de hulpverlening coördineert.
De gemeente is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. Op geneeskundig gebied is deze taak opgedragen aan de GGD/GHOR. De GHOR adviseert gemeenten waar het gaat om het verlenen van vergunningen voor grote evenementen, en uit uitvoeren van een risico-inventarisatie.

De G.H.O.R. is een overheidsorganisatie die bestaat sinds 1999. Deze biedt en coördineert de snelle en vakkundige inzet van geneeskundige hulpverlening bij grote ongevallen, grootschalige incidenten en rampen. Bij bijvoorbeeld een grote kettingbotsing op de A2 komen verschillende hulpverleningsdiensten in actie. Dat zijn onder meer brandweer en politie, maar ook diverse geneeskundige hulpverleningsdiensten. Bijvoorbeeld de ambulancediensten, de meldkamer, het Traumacentrum, ziekenhuizen en huisartsen (voor minder ernstig gewonden). De inzet van al deze verschillende geneeskundige hulpverleners vraagt de nodige afstemming. Zo mag het niet gebeuren dat het Academisch Ziekenhuis Maastricht twintig zwaargewonden tegelijk moet opvangen, terwijl er naar het Atrium in Heerlen geen enkele gewonde wordt gebracht. De landelijke overheid heeft de GHOR in het leven geroepen om te zorgen dat de geneeskundige hulpverlening bij grote ongevallen en rampen snel en vakkundig wordt geregeld. -----
 

25 GHOR-bureaus

Er zijn in Nederland 25 GHOR-bureaus. Limburg heeft er twee: één in Zuid-Limburg (Heerlen) en één in Noord- en Midden-Limburg (Venlo). Momenteel vindt er in Nederland een herindeling van regio's plaats, zodat GHOR, politie en brandweer straks overal dezelfde regio-indeling kennen. Daardoor wordt het makkelijker om samen te werken. In Limburg zijn deze regio's al hetzelfde.

• Spoedeisende Medische Hulpverlening 
• Psychosociale Hulpverlening 
• Preventieve Volksgezondheid en 
• Medisch Milieukundige Maatregelen 

-  Spoedeisende Medische Hulpverlening
Bij een ramp maakt de GHOR Zuid-Limburg gebruik van medische voorzieningen die ook in het dagelijkse leven voorhanden zijn. Instellingen als ziekenhuizen, ambulancediensten, huisartsenposten, GGD'en, het Rode Kruis en de centrale meldkamer staan als dat nodig is ter beschikking van de GHOR om hulp te verlenen bij een ramp of groot ongeval. De overgang van dagelijkse gezondheidszorg naar hulpverlening bij rampen dient zó snel en soepel te verlopen dat het voor de slachtoffers niets uitmaakt of er twee, twintig, of tweehonderd gewonden zijn. 

-  Psychosociale Hulpverlening 
De tv-beelden van de vuurwerkramp in Enschede en de cafébrand in Volendam waren al erg indrukwekkend, hoe moet het dan zijn als je zo'n ramp zelf meemaakt? Wie wel eens betrokken is geweest bij een heel erg ongeluk weet dat je daar emotioneel behoorlijk door geraakt kunt zijn. Vaak sta je na afloop te trillen op je benen, je zelf gelukkig prijzend dat je lichamelijk niets mankeert. Sommige mensen pakken dan snel hun oude leven op, andere mensen hebben daar meer moeite mee en hebben behoefte aan een professionele hulpverlener. Iemand aan wie ze keer op keer hun verhaal kunnen vertellen, iemand die hen kan helpen bij de verwerking van alles wat ze hebben meegemaakt. Individuele hulpzoekenden kunnen een beroep doen op de reguliere instanties zoals bureau Slachtofferhulp en de RIAGG. Als het gaat om grote groepen mensen zoals de slachtoffers van de rampen in Enschede en Volendam, dan regelt de GHOR psychosociale hulp. De GHOR werkt daarin samen met de reguliere instanties voor geestelijke gezondheidszorg.

-  Preventieve volksgezondheid 
Een goede gezondheid hebben veel mensen hoog op hun wensenlijstje staan. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er na de terroristische aanslagen van 11 september 2001 ongerustheid ontstond. Die ongerustheid werd vergroot toen er vervolgens in de Verenigde Staten brieven met een verdacht poeder opdoken. In sommige brieven bleken sporen van de miltvuurbacterie te zitten. Ook in Nederland werden verdachte pakketjes gesignaleerd, maar na onderzoek bleek geen enkel pakje de gevaarlijke bacterie te bevatten. Bij dergelijke (mogelijke) incidenten die grote gevolgen kunnen hebben voor de volksgezondheid wordt de GHOR ingeschakeld om advies te geven. Dat kan advies zijn over miltvuur, maar ook over andere besmettelijke bacteriën of infectieziekten, die een potentieel gevaar betekenen voor de gezondheid van vele Nederlanders. Het is belangrijk dat bij een dreiging of uitbraak van ziekten iedereen weet hoe besmetting voorkomen kan worden en wat je moet doen als je toch besmet bent geraakt. De GHOR werkt hierbij nauw samen met de GGD in deze regio, die over veel kennis beschikken op dit gebied. 

-  Medisch milieukundige maatregelen
Een ammoniaklek bij snackfabrikant Mora in Maastricht (januari 2002) en een benzinelek bij chemiebedrijf DSM in Geleen (november 2001). Twee recente voorbeelden van incidenten waarbij stoffen vrij kwamen die we liever niet in ons leefmilieu tegenkomen. Als er om welke reden dan ook toch stoffen in het milieu terechtkomen die gevaarlijk zouden kunnen zijn voor onze gezondheid willen we dat zo snel mogelijk weten. Welk risico loop ik? Wat zijn gevolgen voor mijn gezondheid? Wat moet ik doen? Allemaal vragen waarop iedereen na een milieu-incident zo snel mogelijk een betrouwbaar antwoord wil. Bij grootschalige milieu-incidenten die een gevaar zouden kunnen betekenen voor de volksgezondheid onderzoekt de GHOR de medische aspecten van het incident. Een speciaal daarvoor opgeleide functionaris, de medisch milieukundige, beoordeelt de meetwaarden van lucht- en watermonsters en geeft uitsluitsel of de vrijgekomen concentratie gevaarlijk is voor de gezondheid. In nauw overleg met de medisch milieukundige en gespecialiseerde artsen komt de GHOR vervolgens met informatie en adviezen voor alle betrokken inwoners.

Samenwerking
De GHOR werkt veel samen met de andere drie partijen die een taak hebben in de rampenbestrijding: de politie, de brandweer en de gemeenten in regio's Zuid-Limburg en Limburg-noord. Gezamenlijk stellen zij bijvoorbeeld rampenbestrijdingsplannen op voor risicovolle objecten in de regio. Daarbij valt te denken aan Maastricht Aachen Airport of de spoorwegemplacementen van de Nederlandse Spoorwegen. Zo'n plan beschrijft wat er moet gebeuren als er bijvoorbeeld een vliegtuig neerstort of als er een trein met een giftige lading ontspoort. Uiteraard zijn ook de betreffende bedrijven/organisaties bij zo'n rampenbestrijdingsplan betrokken.

xxxxx
Preventie
Omdat een ramp voorkomen beter is dan er één bestrijden, gaat de GHOR Zuid-Limburg zich steeds meer bezighouden met preventie. In de praktijk betekent dit dat de GHOR informatie en advies geeft over allerlei geneeskundige preventieve maatregelen. Bijvoorbeeld bij nieuwbouwplannen of bij grootschalige evenementen in Zuid-Limburg. Bij grote evenementen moeten de bezoekers ervan op aan kunnen dat ze veilig zijn. Organisatoren kunnen in de toekomst van de GHOR advies krijgen over de medische voorzorgsmaatregelen die ze kunnen nemen. U kunt daarbij denken aan het vrijhouden van aan- en afvoerroutes voor hulpverleningsdiensten, het plaatsen van dranghekken of het inrichten van een EHBO-post. Het mag toch nooit zo misgaan als in 2000 bij het Deense popfestival Roskilde. Bij een concert van een Amerikaanse rockband werden daar negen toeschouwers vertrapt.

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen zullen er altijd risicovolle situaties blijven bestaan. In onze maatschappij hebben we daarvoor gekozen. Bijvoorbeeld bij het gebruik van de auto. Bij elke autorit is er een kans op een ongeluk. Die kans is voor de individuele automobilist echter zo klein dat we dat een aanvaardbaar risico vinden. Een groter ongeval of een ramp is door de keuzes die we met z'n allen maken nooit volledig uit te sluiten. Maar als er daadwerkelijk een grootschalig incident plaatsvindt, staat de GHOR klaar om snel en vakkundig medische zorg te verlenen.

Bij de voorbereidingsorganisatie zijn werkzaam: een Regionaal Geneeskundig Functionaris, een Medisch Leider, beleidsmedewerkers, een materiaalbeheerder, een secretaresse, een medewerker verbindingen, een Opleidingscoördinator en een Opleidingsfunctionaris.

Bij de operationele organisatie zijn werkzaam: Regionaal Geneeskundig Functionaris, Medisch leider, Beleidsmedewerkers, Coördinator Gewonden Vervoer, Officier van Dienst Geneeskundig, Toegevoegd Medisch Leider, Centralist Meldkamer, en een chauffeur Verbindingen, Administratief medewerkers (verbindingen en bij beleidsteams) , Ambulanceteam eerste ambulance (uit parate dienst), Ambulanceteam Geneeskundige Combinatie, SIGMA-team Geneeskundige Combinatie, en Mobiel Medisch Team (Geneeskundige ondersteuning door chirurg en verpleegkundige vanuit ziekenhuis).

xxxxxxx